Kard i karczoch
Kard i karczoch to rośliny blisko ze sobą spokrewnione. Są dość wymagające w uprawie i mają stosunkowo niską wartość odżywczą. Niemniej jednak — ze względu na doskonały smak — bardzo się je ceni. Kwitnące wyglądają jak duże osty o dekoracyjnych liściach. Zasuszone kwiatostany mają również walory dekoracyjne.
Wymagania klimatyczne i glebowe
Karczochy i kardy udają się na stanowisku słonecznym i osłoniętym od wiatru. Mają duże zapotrzebowanie na wodę, szczególnie w lipcu i w sierpniu. Są wymagające co do gleby. Dobrze rosną na ziemi bardzo żyznej, ciepłej, w miarę wilgotnej i nie kwaśnej. Karczochy mogą zimować w gruncie pod przykryciem.
Uprawa i nawożenie
Gleba pod karczochy i kardy musi być głęboko uprawiona. Rośliny te mają duże wymagania nawozowe. Uprawiamy je w pierwszym roku po oborniku, który dobrze rozłożony najlepiej dać wiosną w głębokie (ok. 50 cm) dołki, wymieszać z glebą i w tak przygotowane miejsca sadzić rozsadę. Zamiast obornika możemy zastosować dobry kompost. Przed sadzeniem dajemy również nawozy mineralne. Karczochy i kardy zasilamy dwukrotnie krowiakiem lub saletrą amonową w ilości 1,5 dag/l m2 na początku i przy końcu lipca.
Siew, pielęgnacja, zbiór
Nasiona karczochów i kardów wysiewamy w marcu do doniczek o średnicy 8—10 cm z żyzną, lekką ziemią. Do jednej doniczki siejemy 2—3 sztuki i trzymamy je w temperaturze 20°C. Nasiona kiełkują długo i wiele z nich nie wschodzi. Po skiełkowaniu, gdy ukażą się pierwsze liście, pozostawiamy w doniczce tylko jedną, najsilniejszą siewkę, a resztę delikatnie usuwamy. Doniczki stawiamy w miejscu dobrze oświetlonym. Zahartowaną rozsadę wysadzamy do gruntu w drugiej połowie maja w dużej rozstawie 100 x 100 cm.
Karczochy najlepiej rozmnażać z sadzonek. Dają wtedy wcześniejszy i większy plon. Aby uzyskać sadzonki, jesienią wykopujemy karpę z dużą bryłą ziemi i dołujemy ją w piwnicy. . Liście przycinamy do 50 cm. W końcu lutego lub na początku marca odcinamy wybijające pędy (odrosty) razem z nasadą i przesadzamy do skrzyneczki lub do doniczek. Trzymane w temperaturze ok. 20°C przyjmują się szybko. Gdy zaczną rosnąć, temperaturę nieco obniżamy. Zahartowane rośliny wysadzamy do gruntu po przejściu majowych przymrozków.
Zabiegi pielęgnacyjne polegają na odchwaszczaniu, podlewaniu w miarę potrzeby i zasilaniu roślin, najlepiej krowiakiem.
Częścią jadalną karczochów jest grube, mięsiste dno kwiatowe i dolna część zgrubiałych łusek, czyli działek kielicha. Aby pąki kwiatowe były duże, zostawiamy na roślinie 3 pędy, a na nich po 2—3 pąki, resztę usuwając. Robimy to jak najwcześniej, przez co nie osłabiamy rośliny.
Zbiór karczochów uprawianych z sadzonek zaczynamy już w lipcu, wysiewanych do gruntu — w końcu sierpnia. Zbiór trwa przez wrzesień. Pąki ścina się (razem z kawałkiem łodygi), gdy nie są jeszcze rozwinięte. Po zbiorach, ale przed mrozami, ścinamy liście oraz pędy kwiatowe i okrywamy rośliny gałązkami iglaków, liśćmi, a później ziemią. Odkrywa się je w kwietniu. Karpy karczochów wykorzystujemy przez 3—4 lata.
Częścią jadalną kardów są duże, grube, mięsiste ogonki liściowe, które przed zbiorem trzeba wybielić. We wrześniu liście związuje się dość luźno, a ogonki liściowe od dołu owija papierem lub słomą, tak aby 1/3 ich długości wystawała. Owinięte rośliny obsypuje się ziemią na 3—4 tygodnie.
Kardy uprawiamy wyłącznie z siewu i użytkujemy przez rok, gdyż w dalszych latach dają cienkie ogonki liściowe. Przed przymrozkami możemy je wykopać i zadołować głęboko w piasku w piwnicy, gdzie się wybielą.
29.12.2010. 15:43